Aile, toplumun en küçük birimi kabul edilir; peki, aile kendi içinde gerçekte nedir? Günümüzde “çekirdek aile” kavramı anne, baba ve çocuklardan oluşan bir yapıyı temsil etse de aynı çatı altındaki bu insanların birbirlerine hangi bağlarla tutundukları, dışarıdan görünmeyen apayrı bir dünyadır. Bu dünyanın derinlerine indiğimizde, geleneksel yapının sunduğu rollerle karşılaşırız: Otoritesi sarsılmaz, mesafeli bir “baba” figürü; evin tüm duygusal ve fiziksel yükünü sırtlanan, çocuklarla baba arasında köprü olan bir “anne” figürü ve bu iki kutup arasında kendi iç dünyasını gizleyerek büyüyen “çocuklar”. Bu üç temel figürün en büyük ortak noktası ise duygusal olarak bastırılmış olmalarıdır.
Geleneksel yapıda babalar, duygularını dışa vurmanın bir zayıflık olduğuna dair gizli bir inanç taşırlar. Eşlerine sevgi sözcüğü söylemekten veya çocuklarıyla fiziksel temas kurmaktan kaçınırlar. Maddi ihtiyaçları gidermeyi birincil görev addederken, duygusal alanı koca bir boşluk olarak bırakırlar. Anneler ise evin düzeninden sorumlu, fedakâr birer figürdür. Anne-çocuk ilişkisi babaya kıyasla daha yakın görünse de aslında burada da azımsanamayacak bir mesafe vardır. Çocuklar, annelerinin “evhamlanacağı” veya babalarına yansıtacağı korkusuyla deneyimlerini gizli yaşamaya başlarlar. Kendi iç dünyalarını, annelerini telaşlandırmamak adına dillendirmez, babalarını ise zaten bir sırdaş olarak bile görmezler.
Güven duygusunun temeli ailede atılır. Ancak anne ve babasından bu duyguyu tam anlamıyla alamayan çocuklar, dış dünyaya karşı da savunmacı ve güvensiz bir duruş sergilerler; çünkü onların “normal”i budur. Günümüzde sağlıklı iletişim kuramayan gençlerin temelinde çoğu zaman bu zayıf aile bağları yatar. Babalarının onları sevdiğinden emin olsalar da bu sevgiyi somut bir şekilde görmeye dair büyük bir açlık duyarlar. Geleneksel baba figürünün “çocuklarını sadece uyurken öpmesi”, sevgiyi bir sır gibi saklaması; annenin ise kendi ailesinden görmediği sevgiyi çocuklarına nasıl aktaracağını bilememesi bu döngüyü besler.
Çocuklar için anne figürü, baba otoritesi karşısında çoğu zaman “ezilen” bir karakterdir. Bu durum, çocukların annelerine duydukları öfkeyi bastırmalarına ve onlara karşı aşırı korumacı, üzüntü odaklı bir bağ kurmalarına neden olur. Kardeşler ise bazen bu baskıcı ortamda birbirlerine güvenli liman olurlar; sırlar tutulur, savunmalar yapılır. Ancak ailede inşa edilemeyen o temel güven, bazen kardeşler arasına da rekabet veya kopukluk olarak sızabilir.
Nesilden nesile bir değişim yaşansa da ideal aile ortamına ulaşmak hala zaman alıyor. Bir yabancıya kendini açmak, zaaflarını göstermek; bu gelenekle büyüyen bireyler için hala birer “hedef noktası” olma riski taşıyor. “Birine güvenirsem canım yanar” düşüncesi, sağlıklı ilişkilerin önündeki en büyük engel olarak duruyor.
Neyse ki modern toplumda bu zincir yavaş yavaş kırılıyor. Sevgisini hem söz hem de eylemle gösteren, çocuğuna ve eşine güvenli bir duygusal alan açan ailelerin sayısı artıyor. Mutlu ebeveynlerin mutlu çocuklar yetiştirdiği gerçeği artık daha çok kabul görüyor. Bu evrim uzun sürse de katedilen yol azımsanamaz. Daha açık, şeffaf ve huzurlu bir toplum için bireysel olarak kendimizi geliştirip bu geleneksel prangaları fark etmek, idealize ettiğimiz aile yapısına giden yoldaki en güçlü adımımız olacaktır.
Artı Dergi 